Vroege Onderkenning Riskante Symptomen (VORS)
Risico klachten:
Hoe eerder je een psychose behandelt, des te beter het zal gaan. Dit geldt niet alleen voor de klachten die bij een psychose kunnen voorkomen, maar vooral voor hoe je functioneert op school, op het werk en met vrienden en familie.
Omdat een psychose meestal niet van de ene op de andere dag begint, maar zich meestal geleidelijk ontwikkelt is er de mogelijkheid om er nog eerder bij te zijn. De aanloopperiode voor de psychose wordt ‘prodromale fase’ genoemd.
De verschijnselen / veranderingen die mensen ervaren voorafgaande aan een psychose zijn absoluut niet specifiek. Deze verschijnselen / veranderingen komen ook normaal of bij andere aandoeningen voor. Je weet bij deze symptomen van tevoren niet zeker of er een psychose zal ontstaan.
Wat zijn nu die risico symptomen? Jij zelf en mensen uit je omgeving (ouders, vrienden, leerkrachten of collega’s) kunnen veranderingen merken in je gedrag, je stemming of je denken. Voorbeelden van dit soort veranderingen zijn:
- verminderde aandacht en concentratie
- verminderde motivatie / futloosheid
- depressieve stemming
- slaapstoornissen
- angst
- prikkelbaarheid
- minder helder kunnen nadenken
- sociaal terugtrekken
- achterdocht, vreemde ideeën
- bijzondere zaken waarnemen
- achteruitgang in het functioneren
We noemen verschijnselen die voor kunnen komen in de “prodromale fase”ook wel “hoog risico symptomen”. Deze symptomen kunnen soms vanzelf weer verdwijnen (de stippellijn in onderstaand grafiekje) zonder te resulteren in een psychose. Soms nemen ze af maar blijven er bepaalde restsymptomen bestaan (de streepjeslijn in onderstaand grafiekje). De fase met hoog risico symptomen kan soms jaren duren.
Het belang van onderkennen van risico symptomen is:
a. Veel mensen hebben er last van en functioneren minder goed dan voorheen en zoeken hulp voor deze klachten.
b. Daarnaast is het belangrijk om deze klachten een tijd te blijven volgen. Als klachten erger worden geeft dat de gelegenheid om er snel op te reageren met een passende behandeling.